Santa Rosalia, beschermheilige van Palermo

Tot op de dag van vandaag wordt de Heilige Rosalia vooral gevierd in Palermo maar ook in andere Siciliaanse steden en niet alleen op de dag van haar dood. die plaatsvond op 4 september 1170 in de grot van Monte Pellegrino, waar de heilige in eenzaamheid leefde als kluizenaar.

Santa Rosalia, beschermheilige van Palermo, wordt gevierd op 4 september.

De bevolking van Palermo viert de heilige Rosalia, liefkozend Santuzza genoemd, met een speciaal feest: u fistinu (het feest), dat plaatsvindt elk jaar van 11 tot 15 juli en dan het einde van de pestepidemie van 1625 viert dankzij het werk van de heilige.

Wie was de, op Sicilië zo geliefde, Santa Rosalia?

Rosalia was een jonge vrouw die leefde op Sicilië in de twaalfde eeuw. Sicilië werd toen gedomineerd door de Altavillas, een van de belangrijkste families van Normandische afkomst.

Zij werd geboren in 1130 en stierf jong, in 1166. Haar geboorte en korte bestaan hebben een legendarisch tintje.

Rosalia de Sinibaldi werd geboren in een van de belangrijkste families van haar tijd. Haar vader was graaf Sinibaldi, heer van Quisquina, een afstammeling van Karel de Grote. Haar moeder, Maria Guiscardi, was verbonden aan het Normandische hof van Roger II.

Rosalia bracht haar kinder- en tienertijd door aan dit hof en werd een van de bruidsmeisjes van koningin Sibilla.

Volgens de legende verscheen er voor de geboorte van Rosalia een mysterieuze figuur aan de eerste vrouw van Roger II van Altavilla. Dit mysterieuze figuur informeerde hen  over de geboorte van het kleine meisje en beschreef haar als “een roos zonder doornen”.

Vandaar de naam Rosalia, een combinatie van de Latijnse termen rosa e lilium, “roos” en “lelie”.

Rosalia verloofde zich met Boudewijn,een van de trouwste ridders van Roger. Op de  vooravond van het huwelijk zag Rosalia plotseling het gezicht van Jezus, in de spiegel waarin ze zichzelf bekeek. Ze knipte haar vlechten af en nadat ze haar familie op de hoogte had gebracht, verliet ze het paleis en ging naar het klooster van de Allerheiligste Verlosser in Palermo. Haar ouders en Baldwin bleven Rosalia maar bezoeken, omdat zij  zich niet konden neerleggen bij het idee haar te hebben verloren. Om deze bezoeken te ontvluchten, verhuisde Rosalia naar een grot in Santo Stefano Quisquina. In deze grot leefde ze twaalf jaar als kluizenaar.

In een andere grot, die van Monte Pellegrino, in Palermo, waar het meisje haar toevlucht had gezocht op uitnodiging van koningin Margaretha van Navarra, gleed de heilige Rosalia zachtjes uit haar slaap naar de dood.

Maar wat is de legende?

In 1624 werd Palermo geteisterd door een vreselijke epidemie, de Zwarte Dood. Giannettino Doria, bisschop van Palermo, probeerde op alle mogelijke manieren hulp en troost te brengen aan de mensen op Sicilië. Helaas leek de bisschop machteloos tegenover deze ramp. Totdat de heilige Rosalia verscheen in de grot van Monte Pellegrino.

De eerste die haar zag was Girolama La Gattuta, een borduurster uit Ciminna, een gemeente in het grootstedelijk gebied van Palermo. Girolama was ziek en had een kwaadaardige koorts. Op een dag zag de zieke vrouw een in het wit geklede non. Ze raakte haar aan en herstelde wonderbaarlijk. Die non was de heilige Rosalia. Ze vroeg de vrouw om naar de berg Pellegrino te gaan, waar inmiddels een stenen altaar aan haar was gewijd. Maar Girolama deed dit niet en werd opnieuw ziek. Uiteindelijk, op de dag van Pinksteren, ging ze met haar man, Benedetto Lo Gattuto, en twee vrienden naar de grot toe. Daar dronk ze van het heldere water dat uit de rotswanden van de grot gutste en werd op wonderbaarlijke wijze genezen. Girolama zag de heilige opnieuw, die haar de locatie van haar stoffelijke resten onthulde.

Bisschop Giannettino Doria werd ingelicht en de overblijfselen van de Heilige Rosalia, werden teruggevonden onder een grote plaat van marmer en calcareniet. De botten waren erg wit, zaten in calcareniet en verspreidden een intense bloemengeur. Ze werden naar het Aartsbisschoppelijk Paleis gebracht voor onderzoek.

Het jaar daarop, in februari 1625, verscheen de Heilige Rosalia opnieuw op de Pellegrino berg aan Vincenzo Bonello. Vincenzo stond op het punt zelfmoord te plegen, nadat hij zijn jonge vrouw had zien sterven aan de pest. De Heilige Rosalia stopte hem van het beroven van zijn eigen leven. Zij vertelde hem dat de pest zou eindigen als haar lichaam in een plechtige processie door de stad Palermo werd gedragen, terwijl “Te Deum Laudamus” werd gezongen. Vincenzo vertelde zijn biechtvader over deze verschijning, werd ziek door de pest en stierf.

Op 9 juni 1625 vond de door de Heilige Rosalia gevraagde processie plaats. Geleid door de aartsbisschop van Palermo, Giannettino Doria, en gevolgd door alle geestelijken en politieke figuren van de stad. De relikwieën van de Heilige Rosalia werden naar buiten geleid op de tonen van het “Te Deum Laudamus”.

De epidemie stopte en de mensen begonnen te herstellen. De Heilige Rosalie kan daarom met recht worden beschouwd als een van de Heiligen die wordt aangeroepen bij epidemieën en ziekten.

Juist om de doortocht van de relikwieën van de Heilige Rosalia door Palermo en het daaropvolgende einde van de pest te herdenken, wordt elk jaar van 11 tot 15 juli het zogenaamde feest van de Heilige Rosalia gevierd.

Aanvankelijk was dit een grote processie met verschillende praalwagens van de verschillende broederschappen van de burgers. Tot op de dag van vandaag leeft de traditie van de broederschappen voort tijdens het feest. Tweeënzestig leden van de Pia Congregazione di Maria SS. Annunziata, van de categorie bouwvakkers – later vervangen door de metselaars – vervoerden een grote zilveren urn met de heilige relikwieën van Sint Rosalia, gemaakt in 1631 door goudsmeden uit Palermo met 412 kilo puur zilver.

In 1686 werden de kleinere triomfwagens vervangen door één grote triomfwagen. Het werd meerdere keren verbouwd en verrijkt met schilderachtige details door veel beroemde architecten uit Palermo. In 1701 gaf Paolo Amato het de vorm van een schip, die het vandaag de dag nog steeds heeft. In 1924 werd een vaste praalwagen met een 25 meter hoge centrale toren gebouwd om de 300e verjaardag van de ontdekking van de overblijfselen van de Santuzza te vieren. Bijna elk jaar wordt er een nieuwe praalwagen gebouwd. Op de praalwagen staat het beeld van de heilige versierd met rozen, dat ook elk jaar wordt vernieuwd. Een historische processie in 17e-eeuwse klederdracht begeleidt de stoet.

Op de avond van 14 juli vertrekt de grote processie vanaf de kathedraal en loopt langs de oudste straat van Palermo (nu Via Vittorio Emanuele), tot aan de zee. De route, die ook door Porta Felice loopt, is bedoeld om de overgang van de dood (de pest) naar het leven (de zee, verlicht door vuurwerk) te symboliseren.

Muziek, zang en suggestieve choreografie begeleiden de triomfantelijke praalwagen. De burgemeester legt een bloemenkrans aan de voeten van het standbeeld van Santa Rosalia op het achthoekige Piazza Quattro Canti, op de kruising van de twee belangrijkste wegen van Palermo: de Via Maqueda en de Cassaro. De processie gaat dan verder naar de jachthaven voor het grote vuurwerk.

Tijdens dit feest worden ook een aantal traditionele gerechten uit Palermo gegeten zoals: pasta met sardines (pasta chî sardi), babbaluci (gekookte slakken met knoflook en peterselie), sfincione (‘u sfinciuni), gekookte octopus (‘u purpu), calia e simenza (‘u scacciu), boulli maïs op de kolf (pullanca) en watermeloen (‘u muluni).

Nu nog steeds kan je Santa Rosalia overal tegenkomen  als je door Palermo loopt. Op veel muurschilderingen komt Rosalia je tegemoet. En de praalwagen staan ook na het feest bij de kathedraal.

Wil je nog dichter bij Santa Rosalia komen bezoek dan de Monte Pellegrino. Dit is een prachtige berg die hoog boven de stad Palermo uitsteekt aan de noordkust van Sicilië. Het is een van de meest iconische plekken van de stad en biedt een panoramisch uitzicht over de Middellandse Zee en de omliggende heuvels.

De berg is ook bekend vanwege zijn religieuze betekenis. Volgens de legende leefde hier in de 17e eeuw de heilige Rosalia. Ze zou zich hier hebben teruggetrokken om te bidden en te vasten, en uiteindelijk stierf ze op de berg in 1170. Haar lichaam werd later ontdekt en geëerd door de lokale bevolking, en er werd een heiligdom ter ere van haar gebouwd.

Het heiligdom, dat haar relieken herbergt, is sindsdien een belangrijk pelgrimsoord geworden. Elk jaar op 4 september trekken talloze gelovigen de berg op tijdens de Festa di Santa Rosalia om haar te eren. Geniet mee met het feest zoals het in 2026 gevierd is. Met toneel, muziek, projecties, processie en vuurwerk.